Pan Tadeusz

Narrator snuje opowieść o Ostatnim Zajeździe na Litwie w 1811 roku, kiedy to do rodzinnego litewskiego dworku w Soplicowie powraca po ukończeniu nauk Tadeusz Soplica. Zwiedzając stare zakamarki, Tadeusz spotyka Telimenę, dojrzałą kobietę, która porusza wyobraźnię młodzieńca, budząc w nim pożądanie i namiętność. Podczas kolacji wydanej na Zamku, o który się toczy spór pomiędzy rodziną Sopliców a ostatnim potomkiem Horeszków Hrabią, Tadeusz nawiązuje z Telimeną romans. Wkrótce jednak zakochuje się od pierwszego wejrzenia w młodziutkiej Zosi. Tymczasem powszechnie szanowany i znany ze swych patriotycznych czynów ksiądz Robak, widząc szansę na odzyskanie przez Polskę niepodległości, przygotowuje powstanie na Litwie, które ma ułatwić Napoleonowi atak na Rosję.